Kiến thức: Sống khỏe với phần mềm miễn phí

Hiện tại ở nước ta việc vi phạm bản quyền phần mềm là khá phổ biến dù cho nhà nước tìm mọi cách để giảm thiểu việc này. Nhiều người xem việc vi phạm bản quyền là hiển nhiên, bỏ tiền mua phần cứng máy tính còn phần mềm thì dùng thoải mái. Một số khác thì do thiếu hiểu biết về phần mềm, ai cài gì dùng nấy, nói chung là có nhiều lý do. Lâu dần việc này trở thành một thói quen. Ví dụ như để quản lí ảnh thường người ta sẽ dùng ACDSee và bẻ khóa để sử dụng. Nhiều người thậm chí chỉ dùng ACDSee để xem ảnh, ko biết đến các chức năng khác. Nếu họ biết rằng các phần mềm như XnView có thể xem được 400 định dạng ảnh, có thể cắt, phóng to thu nhỏ, khử mắt đỏ, tạo slide show mà vẫn miễn phí thì họ có cần phải bẻ khóa ACDSee nữa. Hiện nay các phần mềm miễn phí đã rất phổ biến đến độ hầu hết các nhu cầu đơn giản của bạn đều được đáp ứng miễn phí. Bạn có thể xử lí ảnh, nghe nhạc, xem phim, quét virus, gõ văn bản, lướt web, hoàn toàn miễn phí một cách hợp pháp. Hi vọng qua bài viết này sẽ giúp các bạn nhận ra rằng ko nhất thiết phải dùng nhiều phần mềm vi phạm đến thế cho dù mình chưa bị cáo buộc vi phạm bản quyền. 1>Điểm mặt phần mềm miễn phí Phần mềm miễn phí có nghĩa là bạn có thể sử dụng tự do mà không tốn tiền mua bản quyền. Phần mềm là một tài sản trí tuệ nên có giá trị của nó, chúng ta sử dụng thì mua cũng phải lẽ. Tuy nhiên có khá nhiều phần mềm được cho miễn phí dưới nhiều mục đích khác nhau mà REMY có thể kể ra đây _Phiên bản miễn phí của các phần mềm thương mại: Đa số các phần mềm thương mại đều cho người ta dùng thử 15-30 ngày, hoặc có phần mềm tính theo giờ sử dụng, có phần mềm tính theo số lần lưu file. Tuy nhiên khá nhiều nhà phát triển cho ko bạn 1 phiên bản sử dụng ko thời hạn, chức năng như bản chính chỉ bị vài hạn chế. Nhiều người nói rằng họ ko có tiền mua bản quyền để học phần mềm trong khi xin việc cần phải biết sử dụng phần mềm đó nhưng thực ra họ có thể sử dụng bản miễn phí để học thoải mái. Nhiều phần mềm có bản miễn phí thực sự có giá trị như Sketchup, Vue, Unity, Houdini,… Thỉnh thoảng bạn cũng có thể may mắn được nhà phát triển tặng ko bản quyền thương mại phần mềm của họ có thời hạn trong 6 tháng hay 1 năm. Đây cũng là một cơ hội tốt để bạn trải nghiệm phần mềm trước khi quyết định mua nó để sử dụng. _Phần mềm miễn phí: Một số nhà lập trình viết phần mềm và cho dùng miễn phí, chủ yếu để chứng tỏ khả năng của họ. 2 trong số các ví dụ đã đăng trên VIZVA là Meshmixer và Sculptris, nhà phát triển của hai phần mềm này đã được mời làm việc cho Autodesk và Pixologic. Phần mềm của họ rất hay và miễn phí hoàn toàn. Một số nhà phát triển nhiều phần mềm thương mại nhưng cho dùng miễn phí để thu lợi từ nguồn khác như Google hay Mozilla. Bạn có thể lướt web bằng Chrome, quản lí ảnh bằng Picasa, lên lịch làm việc, viết văn bản, chat ngay trên Google mà ko phải tốn phí. Google thu lợi nhờ quảng cáo và dịch vụ tìm kiếm. Tuy nhiên rõ ràng là bạn chẳng tốn đồng nào. _ Phần mềm mã nguồn mở: Đây là tận cùng của sự miễn phí. Một khi phần mềm được mở mã nguồn thì bất cứ ai cũng có thể sử dụng mã nguồn này để xây dựng phần mềm nếu biết lập trình. Vì vậy thế giới phần mềm mã nguồn mở luôn phong phú vì có nhiều người đóng góp vào sự phát triển của nó. Phần mềm mã mở len lỏi vào từng ngõ ngách cuộc sống của bạn mà bạn ko hề biết như hệ điều hành Linux, phần mềm xem phim VLC, phần mềm giải nén 7zip hay phần mềm 3D Blender. Nhà phát triển các phần mềm này công khai mã nguồn nên bất cứ ai cũng có thể lấy và phát triển thành phần mềm khác dựa trên một số qui định về sở hữu trí tuệ. Linux có thể thành Android của nền tảng di động, VLC có biến thể là Kantaris, OpenOffice có bà con với LibreOffice. Phần mềm mã mở là miễn phí mãi mãi. _Phần mềm portable có phải là miễn phí hợp pháp? Câu trả lời là có và ko. Portable để chỉ dạng phần mềm ko cần cài đặt, chỉ cần giải nén file và sử dụng. Đa số các phần mềm mã nguồn mở là portable, một số phần mềm miễn phí cũng cung cấp cho bạn phiên bản portable nhưng đôi lúc người ta có thể tạo phần mềm portable từ những phần mềm thương mại như 3dsmax, Maya hay Photoshop. Vì vậy tuy các phần mềm đó giải nén là dùng ngay ko cần bẻ khóa nhưng ko có nghĩa là nó hợp pháp hay ko có những ảnh hưởng xấu tới máy tính của bạn. 2>Lợi và hại của các phần mềm miễn phí Bạn có thể thấy các phần mềm miễn phí ko tốn tiền mua bản quyền. Chúng lại hợp pháp nên bạn có thể chắc chắn việc file cài đặt an toàn, ko chứa các đoạn mã độc hại. Phần mềm miễn phí thường nhỏ nhẹ nên đáp ứng vừa đủ nhu cầu của bạn. Đồng nghiệp của REMY thường bấm nút PrinScreen để chụp màn hình, mở Photoshop, dán hình đó vào rồi cắt gọn lại, thêm ghi chú để gửi đi. Một phần mềm miễn phí tên là PicPick làm tốt tất cả các chuyện đó mà chỉ có vài MB dung lượng. Đa số các phần mềm miễn phí đều có bản portable, REMY thường để chúng trên laptop, khi nào dùng mới chạy chứ ko phải cài đặt nên ko nặng máy. Phần mềm miễn phí luôn có sẵn trên mạng, REMY có thể đi bất cứ đâu, đến máy nào có internet tải Blender về dùng. So với việc phải cài vài GB 3dsmax, hì hục tìm key và bẻ khóa rõ ràng là lợi hơn. Dùng phần mềm miễn phí bạn luôn được dùng bản mới nhất mà ko phải chờ có bản bẻ khóa hay lo sợ các bản bẻ khóa ko an toàn. Tuy nhiên việc dùng các phần mềm miễn phí ko phải là ko có nhược điểm. Đối với phiên bản miễn phí, bạn phải chấp nhận những hạn chế như ko thể render khổ lớn, ko thể quét virus thời gian thực, ko thể dùng các tính năng xuất nhập file, thậm chí ko thể lưu file. Một số phần mềm như Winrar hiện ra các thông báo khó chịu cho đến khi nào bạn chịu mua nó. Có nhiều cách khắc phục. Ví dụ như Google Sketchup kể từ phiên bản 8 ko cho bạn xuất nhập file AutoCAD trong khi đây là điều cần thiết để bạn có thể làm việc giữa các phần mềm. Bạn có thể cài phiên bản 7 Pro, sau 8 giờ sử dụng nó sẽ trở thành phiên bản Free nhưng ở phiên bản này chưa cấm import AutoCAD. Nếu thấy chuyển qua chuyển lại phiền phức giữa hai phiên bản, bạn có thể dùng các ruby như DXFin hoặc FreeDXF để nhập file CAD dạng DXF. Bạn có thể dùng một ruby khác là OBJexporter để xuất file Sketchup sang các phần mềm 3D khác. Trường hợp như Winrar, hãy chọn phần mềm giải nén miễn phí khác như 7zip, Peazip, Haozip. Các phần mềm miễn phí lại có nhược điểm là đôi khi bị chuyển thành phần mềm có phí. REMY từng sử dụng một phần mềm để vẽ khá ưng ý tên là Artweaver. Nhưng khi Artweaver ra bản 1.0, nó trở thành có phí tuy vẫn giữ 1 bản miễn phí nhưng lại có nhiều hạn chế. Một số phần mềm như Meshmixer hay Sculptris ở trên lại …đột tử ko được phát triển tiếp sau khi tác giả của nó tìm được việc làm ở các hãng phần mềm. Các phần mềm như Kerkythea sau khi phát triển thành phần mềm render thương mại tên là Thea thì được cập nhật khá èo uột. Nếu bạn thấy xứng đáng bỏ tiền để mua bản quyền phần mềm đó sau giai đoạn miễn phí thì hãy mua, còn ko thì cách giải quyết là tìm phần mềm khác tương tự nhưng miễn phí mà dùng. Phần mềm mã nguồn mở là phần mềm miễn phí triệt để nhất nhưng cũng ko tránh khỏi một số nhược điểm. Đó là phần mềm mã nguồn mở cần 1 nguồn kinh phí để các lập trình viên duy trì hoạt động cập nhật phần mềm. Kinh phí này có được từ các nhà tài trợ hoặc nhờ quyên góp từ người sử dụng. Nhiều phần mềm mã nguồn mở thiếu kinh phí hoạt động đã ko được cập nhật trong thời gian khá dài hoặc rất chậm cập nhật hoặc rơi vào quên lãng. Ở VN chúng ta chưa có thói quen quyên góp để ủng hộ phát triển phần mềm và do việc quyên góp qua mạng đòi hỏi thanh toán bằng các tài khoản trên mạng cũng chưa phổ biến. Cách duy nhất chúng ta có thể làm là sử dụng và phổ biến cho nhiều người sử dụng. Một khi phần mềm được biết đến nhiều, nó sẽ dễ tìm được nguồn tài trợ hơn. Nếu chẳng may phần mềm bị ngưng phát triển bạn có thể tìm phần mềm khác thay thế nhưng tốt nhất là chọn các phần mềm mã nguồn mở có lượng người dùng lớn, số lập trình viên đông đảo và được cập nhật thường xuyên. Một điểm yếu của phần mềm miễn phí mà nhất là mã nguồn mở là làm người dùng ngại học phần mềm mới. Các phần mềm này đôi khi mang tư tưởng của lập trình viên quá mới mẻ nên ko phù hợp với bạn hoặc do thiếu kinh phí nên giao diện hơi bị …xấu xí. Phần hỗ trợ của các phần mềm miễn phí dĩ nhiên ko tốt bằng phần mềm thương mại. Nếu chưa được nhiều người sử dụng, bạn khó tìm được tài liệu hướng dẫn sử dụng. Tất cả những lí do trên khiến việc tiếp cận phần mềm hơi bị khó khăn. Một người bạn của REMY cảm thấy ko thoải mái khi sử dụng LibreOffice trên máy của REMY mặc dù các chức năng cơ bản cũng tương đương MsOffice. Tất cả chỉ là do thói quen. Nếu bạn yêu thích khám phá cộng thêm một chút vốn ngoại ngữ chắc chắn việc học một phần mềm mới ko quá khó. Nên nhớ phần mềm làm ra cho người sử dụng chứ ko phải đánh đố họ. Nói như vậy nhưng có một số phần mềm REMY vẫn chưa có can đảm tiếp cận ví dụ như hệ điều hành Ubuntu. Tuy nhiên cho dù là phần mềm thương mại thì việc giao diện quá xấu vẫn xảy ra. Giao diện Blender mới còn tốt hơn giao diện Lightwave theo ý kiến chủ quan của REMY. 3>Phần mềm miễn phí tìm ở đâu? Bạn đang bắt đầu muốn thử một vài phần mềm miễn phí nhưng vấn đề là tìm chúng ở đâu. Bạn cũng có thể tìm thấy nhiều địa chỉ khác, rất rất nhiều trên mạng hoặc các báo về tin học tại Việt Nam như “Echip” hay “Làm bạn với máy vi tính”. Các trang web nước ngoài về phần mềm miễn phí có thể kể đến như sourceforge(dot)net, brothersoft(dot)com, softpedia(dot)com, download(dot)cnet(dot)com,… Đến lúc bạn sẽ bị loạn vì có rất nhiều phần mềm miễn phí cùng tính năng dù cho họ có review, có cho điểm, có phân loại kiểu gì đi nữa. Đôi khi bạn thấy quá mất thời gian để thử nghiệm hàng loạt phần mềm như vậy mà thấy chúng vẫn ko vừa ý mà bạn vốn ko phải người thích thử nghiệm, bạn chỉ cần một phần mềm đủ tính năng để sử dụng. Vì vậy REMY cung cấp cho bạn một vài địa chỉ đáng tin cậy mà REMY hay dùng. _filehippo(dot)com: trang này tuy ko nhiều phần mềm lắm nhưng sắp xếp rất khoa học, luôn cập nhật bản mới nhất và nếu bạn muốn tìm lại các bản cũ hơn thì nó vẫn còn lưu trữ. _ilovefreesoftware(dot)com: trang này ngoài phân loại các phần mềm miễn phí còn phân tích cho bạn thấy hay dở của phần mềm đó. Các bài đánh giá thường hay gom nhiều phần mềm có chung chức năng với nhau lại, giúp bạn so sánh và chọn ra phần mềm thích hợp. Trang này còn có hướng dẫn sử dụng phần mềm nữa. _freewaregenius(dot)com: đây là trang web khá hay mà REMY hay ghé thăm. Tác giả bỏ nhiều công sức cài đặt phần mềm sau đó dùng thử và đánh giá chúng giúp bạn. Slogan của nó khá ấn tượng “Someday all software will be free_Một ngày nào đó tất cả các phần mềm đều miễn phí” Nếu tiếng Anh của bạn ko tốt lắm, các bạn có thể Google các site cung cấp phần mềm miễn phí tại Việt Nam, chúng cũng nhiều nhưng độ tin cậy ko cao lắm. Có 3 điều các website này ngộ nhận (hay cố tình ko biết) đó là xem phần mềm bẻ khóa như phần mềm miễn phí, xem phần mềm portable như là phần mềm miễn phí và cuối cùng là xem phần mềm shareware (thực chất chỉ cho dùng thử miễn phí) là phần mềm miễn phí. Trang tiếng Việt REMY thấy được là http://download.com.vn/. Trang này phân biệt đúng các dạng phần mềm có bản quyền, shareware, freeware, portable dù đôi lúc cũng có nhầm. Các bạn có thể tìm kiếm, phân loại khá dễ dàng và các phần mềm cũng được cập nhật mới thường xuyên. Có một vài hàng tóm tắt công dụng phần mềm và cả chấm điểm của người dùng (ko đáng tin cậy lắm). Cuối cùng phải kể đến đó là …VIZVA. Tuy ko có đủ nhân lực và cũng ko có tham vọng làm như các website trên nhưng trên tinh thần cung cấp cho người đọc các nguồn tài nguyên miễn phí trên internet, chúng tôi sẽ lần lượt giới thiệu các phần mềm miễn phí hay như đã làm từ trước đến giờ. Trong tương lai, VIZVA có dự định cung cấp các bài hướng dẫn dựa trên kinh nghiệm sử dụng phần mềm của các thành viên VIZVA. 4>Một số kinh nghiệm khi dùng các phần mềm miễn phí Chúc mừng nếu bạn đã quyết định dùng một số phần mềm miễn phí cho các nhu cầu của mình. REMY chỉ muốn chia sẻ với các bạn một vài kinh nghiệm giúp các bạn sống tốt với các phần mềm miễn phí: _Luôn download phần mềm từ trang chủ của nó: cho dù các trang đánh giá thường hay đưa ra đường link để bạn tải phần mềm về máy nhưng để đề phòng đường link đó bị hacker chỉ sang địa chỉ nguy hiểm khác, bạn nên tìm về đúng website của nhà phát triển để download. Đôi khi website đánh giá dùng phiên bản cũ trong khi tại website của nhà phát triển thì luôn được cập nhật bản mới nhất. Chỉ cần Google tên phần mềm, bạn sẽ tìm ra được site gốc. _Tự mình đánh giá phần mềm: Ý kiến của bạn là trên hết trong khi cá website đánh giá chỉ có giá trị tham khảo. Phần mềm được đánh giá ít điểm hơn đôi khi lại phù hợp với bạn hơn. Phần mềm điểm cao hơn có thể có những tính năng vượt trội mà bạn…ko cần đến. Vì vậy hãy tự mình trải nghiệm rồi quyết định. Nếu đó là phiên bản miễn phí của một phần mềm thương mại, thử xem phần so sánh tính năng của nó trên trang chủ trước khi quyết định sử dụng. Nếu có có đủ các tính năng bạn cần thì hãy download. _Dùng thêm các giải pháp an toàn khác: Đến một lúc sẽ có nhiều phần mềm miễn phí có cùng chức năng mà bạn ko biết cái nào phù hợp với mình. Việc cài nhiều phần mềm để thử nghiệm sẽ có lúc làm máy tính của bạn bị phân mảnh hay trục trặc. Vì vậy bạn nên dùng các phần mềm hỗ trợ gỡ bỏ phần mềm như Revo Uninstaller hay Comodo Program Manager. Chúng sẽ quét và gỡ bỏ sạch sẽ các thành phần cài đặt của phần mềm mà bạn ko ưng ý, muốn gỡ bỏ. Các phần mềm như Sandboxie cho phép bạn mở ứng dụng bên trong một môi trường ảo. Bạn có thể thử sử dụng ứng dụng trước khi quyết định dùng nó lâu dài hay ko.   Phần mềm thương mại là tốt vì chúng có kinh phí để phát triển phục vụ người dùng. Đối với các công việc chuyên nghiệp các công ty sẽ bỏ tiền mua bản quyền cho chúng ta dùng. Tuy nhiên đa phần các công việc khác thì phần mềm miễn phí đủ đáp ứng nhu cầu của chúng ta, tùy bạn cân nhắc xem có nên dùng chúng hay ko. Sau hết, phần mềm thể hiện ý tướng của nhà lập trình muốn là hay hơn, tốt hơn cái đã có và họ muốn tìm sự đồng cảm nơi người dùng. Trên cả nhu cầu sử dụng, trải nghiệm một phần mềm mới cũng như là một trò chơi mới mà nhiều khi bạn khám phá được nhiều điều thú vị trong đó.   REMY tại VIZVA (Viết nhân ngày Sở hữu trí tuệ Thế giới 26/4)

3 Responses to Kiến thức: Sống khỏe với phần mềm miễn phí

  • ngocphuc1991 says:

    cảm ơn anh REMY rất nhiều trong việc thường xuyên chia sẻ các nguồn tài nguyên là các đường link các bài viết rất hay về freeware. hiện nay em xài hầu hết là freeware như paint.net: sketchup free;autocad ( free 3 năm của autodesk) nhìn chung thì xài free cũng rất tốt..big grin mình nghèo mà còn có cái quest,VUE,indigo,vray và Fry là hàng thuốc thôi…sẽ sớm kiếm đủ chi phí để mua hoặc tử bỏ dần..big grin
    cảm ơn vizva..

  • Ton says:

    bài viết rất hay.cảm ơn pác remy nhiều. e sẽ cố gắng sài phần mềm mã nguồn mở. thanks pác 1 lần nữa.

  • Pingback: Hỏi và Đáp: Thắc mắc chung về đồ họa « Truong's blog

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Tags

Archives

  • 2016 (4)
  • 2015 (22)
  • 2014 (39)
  • 2013 (59)
  • 2012 (134)
  • 2011 (240)